Myslowice

Zabytki Mysłowic

BUDYNEK POCZTY

Przy ulicy Powstańców 11 - powstał wg projektu K. Fordmana w 1888 roku, wybudowany z czerwonej cegły i kamienia. Charakterystyczne segmentowe łęki odciążające nad oknami.

Usytuowany u zbiegu ulic świerczyny i Bytomskiej kościół świętego Krzyża stał się kościołem parafialnym dopiero w 1978 roku. Wcześniej była to kaplica i stacja duszpasterska. W 1590 roku pojawia się wzmianka o kaplicy świętego Krzyża, która 130 lat później uległa zniszczeniu. W 1740 roku, staraniem ks. Antoniego Mieroszewskiego odbudowano drewniana kaplicę. Gdy w drugiej połowie XVIII wieku rozbudowywano kościół NMP, kaplica pełniła rolę kościoła parafialnego. W 1810 wzniesiono obecny kościół z kamienia. Jest to budynek o rzucie centralnym, na planie ośmioboku, z dwoma przybudówkami, zwieńczony ośmiopolową kopułą w kształcie dzwonu z latarnią, nakrytą wysoką, cebulastą banią, wykończoną metalowym, ażurowym krzyżem maltańskim. Wyposażenie stanowią: trójosobowa, barokowa grupa rzeźbiarska z XVIII w. Ukrzyżowania (Chrystus, Matka Boska i św. Jan), z dawnego ołtarza głównego; barokowa rzeźba Chrystusa z okowach również z XVIII w. oraz kropielnica z piaskowca, znajdująca się w kruchcie.

KOŚCIÓŁ NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA

Przy ulicy Starokościelnej, neogotycki, z 1891, trójnawowy z transeptem i wieżą od zachodu, zbudowany z czerwonej cegły. Na szczególną uwagę zasługują drewniane figury św. Elżbiety i św. Jadwigi, polichromowane, powstałe około 1500 roku. W tym samym stylu jest plebania.

UKŁAD ARCHITEKTONICZNY STAREGO MIASTA WRAZ Z RYNKIEM

Układ Starego Miasta jest typowy dla lokacji średniowiecznych: prostokątny rynek, na którym do roku 1855 stał drewniany budynek ratusza; z rynku wybiegają cztery ulice, przy czym główny trakt komunikacyjny prowadził poprzez dwie przeciwległe bramy. W przypadku Mysłowic były to - brama krakowska i brama bytomska, a obronę stanowiła rzeka oraz linia umocnień (np. dzisiejsza ulica Wałowa).

KOŚCIÓŁ MARIACKI

Najstarszą, masywną budowlą Mysłowic jest kościół pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Budowla kościoła sięga okresu lokacji miasta, tj. połowy XIV wieku, chociaż dzisiejsza jego sylwetka wcale na to nie wskazuje. W okresie gotyckim kościół posiadał smukłą sylwetkę; był posadowiony na rzucie kwadratu, z absydą od wschodu i wieżą od zachodu. Jeszcze w renesansie jego wnętrze nakryte było drewnianym stropem, ściany były polichromowane, co potwierdzają fragmentarycznie zachowane malowidła nad pachami sklepienia nawy. Potrzeby użytkowe, a także reagowanie na nowe prądy artystyczne spowodowały rozbudowę kościoła. Rozbudowa ta następowała w dwóch fazach. W pierwszej fazie, staraniem Anny Katarzyny Salomonowej – właścicielki dóbr mysłowickich, na początku XVII wieku przesklepiono i przedłużono wnętrze kościoła o jedno przęsło, od wschodu dobudowano dwupoziomową zakrystię, a korpus kościoła opięto przyporami. Wówczas też skrócono otwory okienne i przesklepiono je otworem półpełnym. W drugiej fazie rozbudowy, w latach 1741-1744, z inicjatywy ks. Jerzego Antoniego Mieroszewskiego dobudowano od strony wschodniej trójbocznie zamknięte, dwuprzęsłowe prezbiterium. Wnętrze kościoła rozczłonkowano filarami przyściennymi, dzięki czemu otrzymało ono barokowy wystrój. Sklepienie prezbiterium przyozdobiono plafonem z obrazem Matki Boskiej Wniebowziętej, łuk tęczy – stiukowymi kartuszami z datą przebudowy kościoła, krucyfiksem i monogramem “Św. Anna”, a podniebienie sklepienia nawy – ornamentem siatki regencyjnej. Na parapecie chóru muzycznego umieszczono dekorację stiukową z herbem “Ślepowron” w kartuszu. W XVIII wieku wyposażono kościół w barokową ambonę i 8 ołtarzy, z których główny został w 1839 roku przebudowany z zatarciem cech stylowych. Pomimo tych zmian kościół posiadał nadal swoistą sylwetkę gotycką; utracił ją dopiero po pożarze w 1901 roku, kiedy to obniżono kalenicę dachu, wieżę nakryto baniastym hełmem z podwójnymi latarniami, a jej naroża przyozdobiono kamiennymi boniami. Elewacja zachodnia otrzymała wówczas wolutowe kamienne szczyciki. Dopiero rozebranie narożnych przypór i zamurowanie prześwitów ostrołukowych w ścianach przyziemia wieży, uformowało ostatecznie barokowy wygląd kościoła, który utrzymał się po dzień dzisiejszy. W kościele prowadzone są od 1997 roku prace remontowo-konserwatorskie, skupione głównie na scalaniu rozwarstwiających się murów i na ograniczaniu podmakania ścian. W poprzedzającym je rozpoznaniu tynków ujawniono obecność kilku wcześniejszych warstw malarskich. Najstarszą, z okresu po pożarze w 1901 roku, uznano za nader cenną, zasługującą na odsłonięcie i poddanie zabiegom konserwatorskim. Wdrożenie tego przedsięwzięcia ma dla historii kultury naszego regionu ogromne znaczenie, gdyż ponowne eksponowanie w tak wielkiej skali malarstwa monumentalnego z początków naszego stulecia, niedocenianego przez dziesiątki lat, jest aktem pionierskim. Istnieją ponadto przesłanki, iż odsłonięta polichromia jest w naszym środowisku kulturowym najstarszym przykładem ingerencji konserwatorskiej w rozwiązywaniu kolorystyki wnętrza w zabytkowym obiekcie sakralnym. Spośród elementów wyposażenia wnętrz, poddawanym również zabiegom konserwatorskim, na szczególną uwagę zasługuje malowany na desce obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, dotychczas datowany na przełom XVI/XVII wieku. Ostatnio przeprowadzone badania obrazu ujawniły jego wyjątkowy poziom artystyczny; sugerują także znacznie wcześniejszą datę powstania tego wybitnego dzieła.

PRZEWIĄZKA

PRZEWIĄZKA
nad ul. Powstańców. Dawna siedziba biura emigracyjnego M. Weichmanna ( ob. dom mieszkalny oraz hala sportowa) Wybudowany ok. 1907 przez Maxa Weichmanna. W 1930 nabyta przez Compagne Auxiliare Industrielle e et Financiere z Paryża. W okresie międzywojenny w budynku frontowym hotel " Francuski", w budynku hali sala restauracyjna. Budynek frontowy: usytuowany we wschodniej pierzei ulicy, w zabudowie zwartej murowanej, tynkowany, 3-piętrowy. Dach łamany, kryty dachówką. Fasada tynkowana, secesyjna 5-osowa. Budynek hali: na rzucie prostokąta, usytuowany w tyle budynku frontowego, połączona z nim przejściem. Murowany, tynkowany, jednokondygnacyjny. Elewacje opięte półkolumnami. Przewiązka nakryta dachem łamanym.

GMACH SĄDU I PROKURATURY

Wystawiony razem z budynkiem więzienia w latach 1895-1906 na dawnym terenie kościelnym, wykupionym przez magistrat. Usytuowany w płd. pierzei ulicy. Wolnostojący na rzucie litery " E". Mur z cegły, tynkowany. Dwupiętrowy. Korpus główny nakryty dachem dwuspadowym. Skrzydła tylne-dachami trójspadowymi. Elewacje stylist. eklektyczne, z elementami dekoracji secesyjnej. Elewacja frontowa 13- osiowa, w środkowej portal poprzedzony schodami. Przyziemie licowane kamienną rustyką. okna w kamiennych obramowaniach.